Gemeentelijke benchmark: van (financiële) administratie naar bestuurlijke keuzes
Waar geeft uw gemeente meer of minder aan uit dan vergelijkbare gemeenten – en waardoor ontstaan die verschillen?
Met een gemeentelijke benchmark krijgt u inzicht in waar uw gemeente meer of minder aan uitgeeft dan vergelijkbare gemeenten en waardoor die verschillen ontstaan. Cebeon analyseert de rekening- en begrotingscijfers van uw gemeente. We brengen de netto lasten en baten per gemeentelijk taakgebied in beeld en vergelijken deze met de inkomsten uit het gemeentefonds en met uitgaven van passende referentiegemeenten.
We verklaren de belangrijkste verschillen vanuit gemeentelijke opgaven, beleid, voorzieningenniveau en uitvoering. Zo krijgt u geen ranglijst, maar een onderbouwde basis voor bestuurlijke keuzes.
Wanneer helpt een gemeentelijke benchmark?
Een gemeentelijke benchmark is vooral waardevol wanneer cijfers/ontwikkelingen vragen oproepen, maar niet duidelijk is wat hierachter zit en aan welke ‘knoppen’ het beste gedraaid kan worden.
Bijvoorbeeld bij:
- een structureel begrotingstekort of een nieuwe bezuinigingsopgave;
- opvallend hoge lasten bij één of meer taakgebieden;
- vragen over formatie, inhuur of de inrichting van de uitvoering;
- twijfel of ambities en voorzieningenniveau bij de beschikbare middelen passen;
- een heroverweging van beleid, samenwerking of organisatievorm;
- behoefte aan een onafhankelijke feitenbasis voor college, raad en organisatie.
Cebeon maakt onderscheid tussen kosten die samenhangen met de gemeentelijke structuur en opgaven, bewuste beleidskeuzes, de inrichting van de uitvoering en incidentele of administratieve effecten.
Contact
Wat levert een gemeentelijke benchmark op?
Financieel overzicht
Een eenduidig beeld van de netto lasten per gemeentelijk taakgebied, gebaseerd op de eigen financiële administratie.
Verklaring van verschillen
Inzicht in de factoren achter financiële verschillen, zoals aantallen gebruikers, tarieven, formatie, inhuur, kwaliteit, areaal, inkoop en voorzieningenniveau.
Onderscheid tussen gegeven en beïnvloedbaar
Duidelijkheid over welk deel van de kosten beïnvloedbaar is door beleid of uitvoering.
Handelingsperspectief
Concrete aanknopingspunten voor keuzes voor de inzet van middelen, beleid, formatie en organisatie, inclusief mogelijke gevolgen voor dienstverlening en uitvoering.
Een gedeelde feitenbasis
Een herkenbare en gevalideerde analyse als basis voor het gesprek tussen financiële en beleidsafdelingen, management, college en gemeenteraad.
Van (financiële) administratie naar bestuurlijke keuzes
Stap 1 – Vraag en afbakening bepalen
We bepalen welke financiële en bestuurlijke vragen centraal staan, welke taakgebieden worden onderzocht en welke periode in de analyse wordt betrokken. Ook selecteren we passende referentiegemeenten en relevante vergelijkingsgegevens.
Stap 2 – Exploitatiecijfers verwerken
We verwerken de rekening- en begrotingscijfers naar een uniforme indeling van gemeentelijke taakgebieden. Daarbij controleren we onder meer een correcte verwerking van baten, overhead, reserves en incidentele posten.
We maken inzichtelijk hoe de posten uit de gemeentelijke exploitatie in de benchmark zijn opgenomen. Zo blijft de aansluiting op de eigen administratie controleerbaar en herkenbaar.
Stap 3 – Eerlijk vergelijken
Per taakgebied vergelijken we de werkelijke netto lasten met:
- inkomsten uit het gemeentefonds;
- de uitgaven van zorgvuldig geselecteerde referentiegemeenten.
Gemeenten verschillen in schaal, sociale structuur, centrumfunctie, bebouwingsdichtheid, meerkernigheid en fysieke omstandigheden. Waar deze kenmerken aantoonbaar van invloed zijn op de kosten, houden we daar rekening mee. Zo vergelijken we appels met appels.
Stap 4 – Verschillen verklaren
Hogere of lagere uitgaven zijn op zichzelf nog geen conclusie. Daarom verdiepen we de financiële vergelijking met gegevens over bijvoorbeeld:
- cliënten, gebruikers en volumes;
- tarieven en inkoopafspraken;
- formatie en inhuur;
- kwaliteit en omvang van voorzieningen;
- samenwerking, uitbesteding en uitvoeringsorganisatie;
- lokale beleidskeuzes en ambities.
Samen met lokale deskundigen toetsen we de cijfers en verklaringen aan de gemeentelijke praktijk.
Stap 5 – Keuzes concreet maken
We brengen in beeld welke verschillen:
- samenhangen met gegeven omstandigheden;
- voortkomen uit bewuste beleidskeuzes;
- worden veroorzaakt door de inrichting van de uitvoering;
- incidenteel of administratief van aard zijn;
- ruimte bieden voor bijsturing.
De uitkomsten worden vertaald naar een compact en toegankelijk verhaal met financiële aandachtspunten, verklaringen en mogelijke richtingen voor het optimaliseren beleid, organisatie en begroting.
Ervaring in heel Nederland
Cebeon voert benchmark-onderzoeken uit voor kleine, middelgrote en grote gemeenten in heel Nederland. Wij beschikken over brede kennis van gemeentelijke financiën, het gemeentefonds en uiteenlopende beleids- en uitvoeringspraktijken.
De kaart laat zien bij welke 200+ gemeenten Cebeon relevante ervaring heeft opgedaan met benchmarking, financiële analyse en onderzoek naar kostenstructuren (onder andere voor het gemeentefonds).
Veelgestelde vragen
Wat is een geobjectiveerde benchmark?
Een vergelijking die rekening houdt met relevante verschillen tussen organisaties, zodat cijfers niet te snel als goed of slecht worden beoordeeld.
Hoe worden referentiegemeenten gekozen?
Op basis van de onderzoeksvraag en kenmerken die echt van invloed zijn op kosten, prestaties of organisatie.
Welke financiële gegevens zijn nodig?
Meestal gebruiken we een grootboekextract, jaarrekening, actuele begroting en meerjarenbegroting. Afhankelijk van de onderzoeksvraag betrekken we ook formatiegegevens, reserveboekingen, investeringen en inhoudelijke gegevens over gebruik, kwaliteit of areaal.
Kunnen ook afzonderlijke beleidsterreinen worden onderzocht?
Ja. Een benchmark kan integraal zijn of zich richten op bijvoorbeeld het sociaal domein, overhead, veiligheid of de openbare ruimte.
Welke benchmark past bij uw vraag?
Een benchmark kan de volledige gemeentelijke exploitatie omvatten of zich richten op een specifiek beleidsterrein, organisatieonderdeel of uitvoeringsvraagstuk.
Integrale gemeentelijke benchmark
Een samenhangend beeld van de volledige gemeentelijke exploitatie. We vergelijken de netto lasten en baten per taakgebied met inkomsten uit het gemeentefonds en met passende referentiegemeenten.
Benchmark Fysiek domein
Een vergelijking van kosten en prestaties voor onder meer wegen, groen, reiniging, verlichting en water, gekoppeld aan areaal, kwaliteit, onderhoudsniveau en uitvoeringswijze.
Benchmark Sociaal domein
Inzicht in kosten en uitvoering van onder meer Wmo, Jeugd en Participatie. We analyseren verschillen in gebruik, tarieven, toegang, inkoop, formatie en voorzieningenniveau.
Benchmark Groei
Inzicht in ruimte voor optimalisatie van lasten en baten van nieuwe woonwijken of herinrichting van bestaand gebied.
Benchmark Overhead en Formatie
Een vergelijking van de kosten voor onder meer management, ondersteuning, ICT, huisvesting, en doorlichting van de formatie voor specifieke taakgebieden of organisatie-onderdelen, passend bij het takenpakket en de inrichting van uw gemeente.
Meer weten?
We zetten onze expertise graag in voor uw vraagstuk. Neem vrijblijvend contact met ons op!